Özel Öğrenme Güçlüğü
Özel Öğrenme Güçlüğü Nedir? Belirtileri ve Eğitim Süreci
Bazı çocuklar okumayı öğrenirken, yazılı olarak kendini ifade ederken veya matematik becerilerini kazanırken yaşıtlarından daha fazla zorlanabilir. Aynı konuyu tekrar tekrar çalışmasına rağmen öğrendiğini kullanmakta güçlük çekebilir.
Bu durum her zaman dikkatsizlik, isteksizlik veya yeterince çalışmamak anlamına gelmez.
Özel öğrenme güçlüğü, çocuğun belirli akademik becerileri öğrenme ve kullanma sürecinde yaşadığı belirgin ve devam eden güçlüklerle ilişkilidir.
Her çocukta aynı şekilde görülmez. Bir çocuk okumada zorlanırken başka bir çocuk yazılı anlatımda veya matematikte daha fazla desteğe ihtiyaç duyabilir. Bazı çocuklarda ise birden fazla alan birlikte etkilenebilir.
Bu nedenle özel öğrenme güçlüğünü yalnızca disleksi olarak değerlendirmek doğru değildir.
Önemli olan çocuğa bir etiket koymak değil; hangi becerilerde zorlandığını, güçlü yönlerini ve nasıl daha iyi öğrendiğini belirlemektir.
Özel Öğrenme Güçlüğü Hangi Alanlarda Görülür?
Özel öğrenme güçlüğünün görünümü çocuktan çocuğa değişebilir. Okuma, yazılı anlatım ve matematik en çok dikkat çeken akademik alanlardır. Bunun yanında çocuğun öğrenmesini etkileyen farklı becerilerin de değerlendirilmesi gerekebilir.
Okuma Güçlüğü – Disleksi
Bazı çocuklarda en belirgin güçlük okuma alanındadır.
Çocuk;
- harf-ses ilişkisini öğrenmekte,
- kelimeleri doğru okumakta,
- kelimeleri çözümlemekte,
- doğru ve akıcı okumakta,
- okuduğunu anlamakta
zorlanabilir.
Disleksi, özellikle okuma alanındaki özgül güçlüklerle ilişkili olarak kullanılan bir kavramdır.
Ancak her özel öğrenme güçlüğü disleksi değildir.
Okuma güçlüklerini daha ayrıntılı anlattığımız Disleksi Nedir? Belirtileri Nelerdir ve Ne Zaman Destek Alınmalı? yazımızı da inceleyebilirsiniz.
→ Buraya mevcut Disleksi blogumuzun bağlantısını vereceğiz.
Yazma ve Yazılı Anlatım Güçlüğü
Bazı çocuklarda güçlük daha çok yazma ve yazılı anlatım alanında görülebilir.
Çocuk;
- kelimeleri doğru yazmakta,
- yazım kurallarını kullanmakta,
- düşüncelerini yazılı olarak düzenlemekte,
- anlamlı ve bütünlüklü metin oluşturmakta
zorlanabilir.
Burada yalnızca el yazısının güzel veya kötü olmasına bakmak doğru değildir.
El yazısının biçimi ile yazılı anlatım becerilerindeki öğrenme güçlüğü aynı şey değildir.
Matematik Güçlüğü – Diskalkuli
Bazı çocuklarda güçlük matematik alanında daha belirgindir.
Çocuk;
- sayı ve miktar kavramlarını anlamakta,
- sayıların birbirleriyle ilişkisini kavramakta,
- temel işlemleri öğrenmekte,
- matematiksel bilgileri hatırlamakta,
- doğru hesaplama yapmakta,
- problem çözmekte ve matematiksel akıl yürütmede
zorlanabilir.
Matematik alanındaki özgül öğrenme güçlükleri için diskalkuli terimi de kullanılmaktadır.
Ancak matematikte zorlanan veya zaman zaman işlem hatası yapan her çocukta diskalkuli olduğu söylenemez.
Özel Öğrenme Güçlüğünün Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler çocuğun yaşına, eğitim düzeyine ve güçlük yaşadığı alana göre değişebilir.
Ailelerin ve öğretmenlerin dikkatini çekebilecek durumlar arasında;
- okumayı öğrenmenin beklenenden uzun sürmesi,
- okumanın yavaş, hatalı veya yoğun çaba gerektirmesi,
- benzer okuma-yazma hatalarının sık tekrarlanması,
- harf-ses ilişkisini öğrenmekte zorlanma,
- kelimelerin yazımında sürekli güçlük yaşama,
- düşüncelerini yazıya aktarmakta zorlanma,
- sayı ve miktar ilişkilerini kavramakta güçlük,
- temel matematik işlemlerini öğrenmekte veya hatırlamakta zorlanma,
- öğrenilen akademik bilgileri yeni durumlarda kullanmakta güçlük
yer alabilir.
Ancak bunlardan bir veya birkaçının görülmesi tek başına özel öğrenme güçlüğü tanısı anlamına gelmez.
Her Ders Güçlüğü Özel Öğrenme Güçlüğü Müdür?
Hayır.
Bir çocuğun okumayı geç öğrenmesi, matematikte zorlanması veya düşük not alması tek başına özel öğrenme güçlüğü olduğu anlamına gelmez.
Çocuğun öğrenmesini;
eğitim geçmişi, dil gelişimi, dikkat, görme ve işitme, gelişimsel özellikler ve çevresel faktörler
gibi birçok durum etkileyebilir.
Bu nedenle birkaç belirtiye bakarak çocuğa “disleksi”, “diskalkuli” veya “özel öğrenme güçlüğü” etiketi koymak yerine kapsamlı değerlendirme yapılması önemlidir.
Özel Öğrenme Güçlüğü Zekâ Geriliği Midir?
Hayır.
Özel öğrenme güçlüğü ile zihinsel yetersizlik aynı durum değildir.
Bir çocuğun okuma, yazılı anlatım veya matematik alanında güçlük yaşaması onun genel olarak öğrenemediği anlamına gelmez.
Çocuk bir akademik alanda zorlanırken başka alanlarda güçlü olabilir.
Bu nedenle amaç yalnızca çocuğun yapamadıklarını görmek değil; güçlü yönlerini de dikkate alarak ihtiyaç duyduğu becerileri desteklemektir.
“Çalışsa Yapar” Demek Neden Yeterli Değildir?
Bazı çocuklar arkadaşlarından daha fazla çalışmasına rağmen belirli akademik becerilerde zorlanmaya devam edebilir.
Bu durum;
“Dikkatini vermiyor.”
“Biraz daha çalışsa yapacak.”
“İstese yapar.”
şeklinde yorumlanabilir.
Oysa çocuk gerçekten çabalıyor olabilir.
Çözüm her zaman daha fazla ödev vermek değildir. Öncelikle çocuğun hangi beceride, hangi basamakta zorlandığını ve nasıl daha iyi öğrendiğini anlamak gerekir.
Özel Öğrenme Güçlüğü Tanısı ve Değerlendirme Süreci
Burada ailelerin bilmesi gereken önemli bir ayrım vardır:
Öğretmen veya özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi tek başına tıbbi tanı koymaz.
Çocuğun eğitim performansı değerlendirilebilir, güçlük yaşadığı alanlar belirlenebilir ve gerektiğinde aile ilgili uzmanlara yönlendirilebilir.
Tıbbi tanılama ile çocuğun özel eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesine yönelik eğitsel değerlendirme birbirinden farklı süreçlerdir.
Özel eğitim desteğinin planlanması gereken durumlarda Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) tarafından yürütülen eğitsel değerlendirme süreci de devreye girebilir.
Süreci ayrıntılı anlattığımız RAM Raporu Nasıl Alınır? Özel Eğitim Süreci | Samsun rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Hürriyetimiz'de Özel Öğrenme Güçlüğü Eğitimi Nasıl Planlanır?
Özel öğrenme güçlüğünde her çocuk için aynı programın uygulanmasını doğru bulmuyoruz.
MEB'in Öğrenme Güçlüğü Olan Bireyler İçin Destek Eğitim Programı da eğitimin bireyin performansına göre planlanmasını esas alıyor. Güncel program; öğrenmeye destek, dil ve iletişim, okuma-yazma, erken matematik, matematik ve sosyal etkileşim gibi alanları kapsıyor. Orgm MEB
Hürriyetimiz'de de temel yaklaşımımız:
Değerlendir → İhtiyacı Belirle → Eğitim Planını Oluştur → Uygula → Gelişimi Takip Et
şeklindedir.
1. Çocuğun Mevcut Performansını Belirliyoruz
Eğitim planından önce çocuğun yalnızca hangi sınıfa gittiğine değil, gerçekte hangi becerileri yapabildiğine ve hangi noktalarda zorlandığına bakıyoruz.
İhtiyaca göre;
- okuma ve okuduğunu anlama,
- yazma ve yazılı anlatım,
- erken matematik ve matematik,
- görsel ve işitsel algı/bellek,
- öğrenmeye hazırlık,
- kendini düzenleme,
- dikkat ve çalışma performansı
gibi alanlar ele alınabilir.
MEB programında da görsel/işitsel algı ve bellek, motor planlama ve kendini düzenleme gibi alanlar “Öğrenmeye Destek” başlığı altında yer almaktadır. Orgm MEB
2. Çocuğa Özel Eğitim Hedeflerini Belirliyoruz
Değerlendirmeden sonra “Özel öğrenme güçlüğü var, şu çalışmayı yapalım” şeklinde standart bir yol izlemek yerine çocuğun ihtiyacına uygun hedefler belirlenir.
Örneğin bir çocuk için öncelik akıcı okuma olabilirken başka bir çocukta okuduğunu anlama, yazılı anlatım veya matematiksel beceriler öncelikli olabilir.
Amaç:
Çocuğa daha fazla çalışma yaptırmak değil, doğru beceriyi doğru basamaktan öğretmektir.
3. YDEP ve Yapılandırılmış Eğitim Çalışmaları
Çocuğun ihtiyacına uygun olduğunda merkezimizde kullandığımız YDEP temelli yapılandırılmış çalışmalar da bireysel eğitim planına dahil edilebilir.
Burada YDEP'yi tek başına veya her çocukta uygulanması gereken bir yöntem olarak değil, çocuğun belirlenen eğitim hedefleri doğrultusunda yararlanılabilecek eğitim uygulamalarından biri olarak ele alıyoruz.
Ana hedef her zaman kullanılan programın adı değil, çocuğun ihtiyaç duyduğu beceriyi kazanmasıdır.
4. Materyal ve Görsel Destekli Çalışmalar
Özel öğrenme güçlüğü eğitimini yalnızca kalem-kâğıt çalışmaları ve tekrar üzerinden yürütmüyoruz.
Çocuğun ihtiyacına göre;
- harf, hece ve kelime materyalleri,
- okuma-anlama çalışmaları,
- görsel eşleme ve sınıflandırma,
- sıralama çalışmaları,
- sayı ve matematik materyalleri,
- görsel ve işitsel destekler,
- dikkat ve öğrenmeye yönelik etkileşimli materyaller
kullanılabilir.
MEB'in programında da öğretim sürecinde bireyin performansının ve öğrenme biçimlerinin dikkate alınması öngörülmektedir. MEB Özel Öğretim Kurumları
Materyal bizim için amaç değil, öğrenmeyi kolaylaştıran bir araçtır.
5. Gerektiğinde Dikkat Performansını da Değerlendiriyoruz
Öğrenme güçlüğü ile dikkat güçlüğü aynı şey değildir. Ancak bazı çocuklarda akademik güçlüğün yanında dikkat performansıyla ilgili soru işaretleri de bulunabilir.
Bu durumda MOXO 360 değerlendirme sürecinde yararlanılabilecek araçlardan biri olabilir.
MOXO Türkiye, MOXO 360'ın dikkat ve bilişsel performansı değerlendirdiğini; dikkat, seçici dikkat, işlemleme hızı, öz düzenleme, tepki düzenleme, görev sürekliliği, dürtüsellik, hiperaktivite ve zamanlama gibi alanlara ilişkin veriler sunduğunu belirtiyor. Aynı kaynak MOXO'yu tanı ve gözlem süreçlerinde yardımcı bir araç olarak tanımlıyor. Moxo Dikkat Testi
Bu nedenle merkezimizde:
MOXO 360 sonucunu tek başına özel öğrenme güçlüğü veya DEHB tanısı olarak değerlendirmiyoruz.
Sonuçları çocuğun diğer değerlendirme bilgileri ve eğitim performansıyla birlikte ele alıyoruz.
Uygulanan değerlendirmeler hakkında Belirleyici Testler sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
6. İhtiyaç Halinde Cogo ile Yapılandırılmış Dikkat Eğitimi
Değerlendirme sonucunda dikkat becerilerinin desteklenmesinin çocuğun eğitim planına katkı sağlayabileceği düşünüldüğünde, akademik çalışmaların yanında Cogo ile yapılandırılmış dikkat eğitimi de planlanabilir.
Cogo, SenzeBand ile birlikte kullanılan EEG tabanlı ve oyunlaştırılmış bir dikkat eğitimi uygulamasıdır. Görevler sırasında kaydedilen EEG sinyalleri sistem içerisinde geri bildirim amacıyla kullanılır.
Ancak burada önemli olan kullanılan teknolojinin adı değildir.
Cogo'yu özel öğrenme güçlüğünün tedavisi veya her özel öğrenme güçlüğü olan çocuğa uygulanması gereken standart bir program olarak görmüyoruz.
Çocuğun ihtiyacına göre eğitim planına eklenebilecek destekleyici uygulamalardan biridir.
Teknoloji eğitimin yerine geçmez; doğru ihtiyaçta eğitimi destekleyen bir araçtır.
7. Gelişimi Takip Ediyoruz
Eğitim planı bir kez hazırlanıp değişmeden devam etmez.
Çocuğun hedeflenen becerilerdeki gelişimi takip edilir. Kazanılan becerilere göre yeni hedefler belirlenebilir; zorlanılan alanlarda kullanılan yöntem, materyal veya çalışma basamağı yeniden düzenlenebilir.
Böylece eğitim:
Değerlendirme → Hedef → Eğitim → Takip → Yeniden Değerlendirme
döngüsü içerisinde ilerler.
Özel Öğrenme Güçlüğü Eğitimi Ne Kadar Sürer?
Her çocuk için;
“Şu kadar seansta düzelir.”
demek doğru değildir.
Süre; çocuğun yaşına, mevcut performansına, güçlük yaşadığı alanlara, bireysel özelliklerine, eğitimin sürekliliğine ve belirlenen hedeflere göre değişebilir.
Önemli olan yalnızca seans sayısı değil, belirlenen becerilerdeki gelişimin düzenli olarak takip edilmesidir.
Aileler Evde Nasıl Destek Olabilir?
Ailenin desteği önemlidir ancak evin ikinci bir sınıfa dönüşmesi gerekmez.
Aileler;
- kısa ve sürdürülebilir çalışma rutinleri oluşturabilir,
- yalnızca sonuca değil çocuğun çabasına da dikkat edebilir,
- güçlü olduğu alanları destekleyebilir,
- eğitim ekibiyle iletişim halinde olabilir,
- çocuğu kardeşleri veya arkadaşlarıyla karşılaştırmaktan kaçınabilir,
- yapabileceği görevleri sürekli onun yerine yapmamaya dikkat edebilir.
Çocuğun yaşadığı akademik güçlük onun kimliğini veya potansiyelini tanımlamaz.
Ne Zaman Destek Almak Gerekir?
Çocuğunuz;
- okumayı öğrenmekte belirgin biçimde zorlanıyorsa,
- benzer okuma-yazma hatalarını sürekli tekrarlıyorsa,
- okuması yoğun çaba gerektiriyor ve akıcılık gelişmiyorsa,
- yazılı anlatımda belirgin güçlük yaşıyorsa,
- sayı ve temel matematik kavramlarını öğrenmekte zorlanıyorsa,
- öğrendiği bilgileri kullanmakta sürekli güçlük çekiyorsa,
- ders çalışmak çok uzun ve yorucu hale geliyorsa,
- akademik güçlüklerin yanında dikkatini sürdürmekte de zorlanıyorsa,
- yaşadığı güçlükler öğrenme isteğini veya akademik özgüvenini etkilemeye başladıysa,
ayrıntılı değerlendirme almak yararlı olabilir.
Erken fark etmek, çocuğa erken etiket koymak değildir.
Amaç neden zorlandığını anlamak ve ihtiyaç duyduğu desteği doğru şekilde planlamaktır.
Samsun Atakum'da Özel Öğrenme Güçlüğü Eğitimi
Hürriyetimiz Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi'nde, Samsun Atakum'da, özel öğrenme güçlüğü yaşayan çocukların eğitim ihtiyaçlarını bireysel olarak ele alıyoruz.
Çünkü özel öğrenme güçlüğü tek tip değildir.
Bir çocuk okumada, bir diğeri yazılı anlatımda, başka bir çocuk matematikte veya birden fazla alanda güçlük yaşayabilir. Bazı çocuklarda dikkat ve öğrenmeye destek becerilerinin de ayrıca ele alınması gerekebilir.
Bu nedenle eğitim planımızda çocuğun ihtiyacına göre;
bireysel özel eğitim • YDEP temelli çalışmalar • materyal ve görsel destekli uygulamalar • MOXO 360 ile dikkat değerlendirmesi • Cogo ile yapılandırılmış dikkat eğitimi
gibi farklı araç ve uygulamalardan yararlanılabilir.
Ancak eğitim planının merkezinde hiçbir zaman bir test, cihaz veya program yoktur.
Merkezde çocuk ve çocuğun bireysel eğitim ihtiyacı vardır.
Çocuğunuzun okuma, yazma, matematik veya dikkat becerileriyle ilgili soru işaretleriniz varsa ön görüşme ve değerlendirme süreci hakkında bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Hürriyetimiz Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi
Samsun – Atakum
0544 876 23 94
Sık Sorulan Sorular
Özel öğrenme güçlüğü ile disleksi aynı şey midir?
Hayır. Özel öğrenme güçlüğü daha geniş bir çerçevedir. Disleksi özellikle okuma alanındaki özgül güçlüklerle ilişkilidir.
Özel öğrenme güçlüğü yalnızca okuma ve yazmayı mı etkiler?
Hayır. Matematik başta olmak üzere farklı öğrenme alanlarında da güçlük görülebilir. MEB'in güncel programı da okuma-yazmanın yanında matematik, öğrenmeye destek, dil-iletişim ve sosyal etkileşim gibi farklı alanları kapsar. Orgm MEB
Dikkat sorunu ile özel öğrenme güçlüğü aynı şey midir?
Hayır. Aynı durum değildir. Bununla birlikte bir çocukta her iki alanda da güçlük bulunabilir. Bu nedenle akademik beceriler ve dikkat performansı gerektiğinde ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
MOXO 360 tanı koyar mı?
MOXO 360'ı tek başına tanı koyan bir araç olarak kullanmıyoruz. Dikkat ve bilişsel performansa ilişkin objektif veri sağlayarak değerlendirme sürecine yardımcı olabilir. Moxo Dikkat Testi
Cogo her çocuğa uygulanır mı?
Hayır. Çocuğun bireysel değerlendirmesi sonucunda dikkat becerilerinin desteklenmesine ihtiyaç olduğu düşünülürse eğitim planına dahil edilebilir.
Eğitim ne kadar sürer?
Her çocuk için aynı süreyi vermek doğru değildir. Eğitim çocuğun mevcut performansına, ihtiyaçlarına ve belirlenen hedeflere göre planlanır.
RAM raporu nasıl alınır?
RAM Raporu Nasıl Alınır? Özel Eğitim Süreci | Samsun rehberimizden süreci adım adım inceleyebilirsiniz.
Telif Hakkı © 2026 Hürriyetimiz Özel Eğitim - Tüm Hakları Saklıdır.
Özel Hürriyetimiz Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi
Güncel gelişimleri takip ederek eğitim kalitemizi devamlı arttırıp daha yüksek hedeflere ulaşmak gayemizle özel eğitim ve rehabilitasyon desteğine ihtiyacı olan bireylerimizin ve ailelerinin hayatlarında uzman desteğimizle fark yaratmaktayız.